مهمترین سرفصلها و ارقام کلیدی بودجه عمرانی ۱۴۰۵
بر اساس اعلام نایبرئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، رقم مصوب برای پروژههای عمرانی سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است :
رقم کل بودجه عمرانی: حدود ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان (یک هزار هزار میلیارد تومان) برای پروژههای عمرانی در نظر گرفته شده است. · تملک داراییهای سرمایهای: از این مبلغ، حدود ۸۳۰ هزار میلیارد تومان به “تملک داراییهای سرمایهای” که همان بودجه عمرانی دولت است، اختصاص یافته است. · هدف اصلی: این منابع عمدتاً برای تکمیل طرحهای نیمهتمام و توسعه زیرساختها پیشبینی شده است.
وضعیت بودجه عمرانی و چالشهای پیش رو
برای درک بهتر وضعیت، باید به روند بلندمدت بودجه عمرانی نگاه کرد. بر اساس بخشنامه بودجه ۱۴۰۵ که توسط رئیسجمهور ابلاغ شده، دو چالش اساسی وجود دارد :
۱. کاهش سرمایهگذاری در دهه گذشته: ارزش واقعی اعتبارات عمرانی (تملک داراییهای سرمایهای) در دهه گذشته (۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲) به دلیل محدودیت منابع نفتی، رضایتبخش نبوده است.
۲. ناترازی انرژی: نتیجه این کمتوجهی، خود را به شکل ناترازی شدید در بخشهای آب و انرژی (برق و گاز) نشان داده است. دولت در بودجه ۱۴۰۵ به دنبال جبران این عقبافتادگی و سرمایهگذاری در این بخشهای حیاتی است.
مقایسه با سالهای گذشته (پیشبینی و روندها)
مقایسه دقیق عددی به دلیل نبود دادههای تفکیکشده از سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ ممکن نیست، اما بر اساس اطلاعات موجود میتوان روندها را تحلیل کرد: شاخص بودجه ۱۴۰۵ (مصوب اولیه) مقایسه با سالهای گذشته (۱۴۰۳ و ۱۴۰۴) رقم کل بودجه عمرانی حدود ۱۰۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) اطلاعات دقیقی برای مقایسه عددی در دسترس نیست. تملک داراییهای سرمایهای حدود ۸۳۰ همت اطلاعاتی برای مقایسه با ارقام مشابه سال قبل موجود نیست. رویکرد کلی تلاش برای جبران عقبافتادگی در زیرساختهای آب و انرژی در دهه گذشته با کاهش ارزش واقعی سرمایهگذاری مواجه بودهایم .
جمعبندی و پیشبینی
بودجه عمرانی ۱۴۰۵ با رقمی بالغ بر ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان عزم دولت برای توسعه زیرساختها را نشان میدهد، اما باید در بستر تاریخی خود ارزیابی شود. نکات کلیدی عبارتند از: · تمرکز بر تکمیل پروژهها: اولویت با به سرانجام رساندن طرحهای نیمهتمام است . · چالش تاریخی: بودجه ۱۴۰۵ در شرایطی تصویب میشود که دههها کمتوجهی به بخش عمرانی، منجر به بحرانهایی مانند ناترازی انرژی شده است . · پیشبینی: انتظار میرود در صورت تخصیص صحیح منابع، شتاب بیشتری در تکمیل پروژههای زیربنایی به ویژه در بخش نفت، گاز، برق و آب ایجاد شود، چرا که دولت این حوزهها را “نیازهای ضروری و حیاتی” اقتصاد کشور دانسته است .
حمل و نقل ریلی
رقم مصوب: ۲۳ هزار و ۱۷۷ میلیارد تومان . · رشد: افزایش ۵۷ درصدی نسبت به بودجه ۱۴۰۴ . · توضیحات: این رشد چشمگیر با هدف تکمیل کریدورهای ریلی و افزایش ظرفیت ترانزیت (مثل راهآهن چابهار-زاهدان) در نظر گرفته شده است . علاوه بر این، اعتبارات حاصل از استجازه مقام معظم رهبری برای حملونقل ریلی از ۸۰ همت در ۱۴۰۴ به ۱۸۶ همت در ۱۴۰۵ افزایش یافته است .
بخش آب (تنش آبی روستایی)
رقم مصوب: ۲۵۰ هزار میلیارد ریال (معادل ۲۵ همت) برای رفع تنش آبی روستاها . · رشد: این رقم نسبت به مصوبه سال گذشته (۲۵ همت) تثبیت شده است . · توضیحات: این اعتبار برای مدیریت تنش آبی و تأمین آب شرب روستاها به تفکیک استانها تصویب شده است . همچنین بر اساس مصوبه دیگر مجلس، دولت موظف شده حداقل ۳ درصد از منابع استقراضی از صندوق توسعه ملی را برای طرحهای آب و خاک، آبیاری نوین و احیای قنوات اختصاص دهد .
نیروگاههای هستهای (سازمان انرژی اتمی)
رقم بودجه عمرانی: ۲.۱ همت (هزار میلیارد تومان) . · رشد: رشد ۵ درصدی نسبت به بودجه ۱۴۰۴ (۲ همت) . · بودجه جاری سازمان: ۱.۷ همت با رشد ۲۱ درصدی (عمدتاً برای تأمین سوخت نیروگاه بوشهر) . · بودجه طرحهای خاص: ۱۵ همت (معادل ۲۰۰ میلیون دلار از درآمدهای نفتی خارج از بودجه عمومی) .
جمعبندی ارقام
حمل و نقل ریلی: ۲۳.۲ همت (رشد ۵۷٪) · آب (تنش آبی روستایی): ۲۵ همت (تثبیت) · هستهای (عمرانی): ۲.۱ همت (رشد ۵٪) · هستهای (طرحهای خاص): ۱۵ همت (منبع جداگانه)
اطلاعات مربوط به بودجه حملونقل جادهای و بخش بنادر (دریایی) در لایحه بودجه ۱۴۰۵
حمل و نقل جادهای
رقم کل بودجه: ۱۱۶ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان برای طرحهای جادهای . · بودجه سازمان راهداری: ۳۰ هزار و ۹۸۸ میلیارد تومان برای سازمان راهداری و حملونقل جادهای . · رشد: افزایش ۲۳ درصدی نسبت به بودجه ۱۴۰۴ . · توضیحات: هدف اصلی، تکمیل کریدورهای بزرگراهی (چهار کریدور اصلی شرق، جنوب، غرب و شمال) و بهرهبرداری از ۱۰۰۰ کیلومتر بزرگراه و ۱۰۸ کیلومتر آزادراه جدید (مثل تبریز-مرند و کنارگذر شمالی کرج) است .
بنادر و حمل و نقل دریایی
رقم کل بودجه: ۲ هزار میلیارد تومان برای طرحهای حملونقل دریایی . · رشد: افزایش ۷۰ درصدی نسبت به بودجه ۱۴۰۴ . · توضیحات: · چالش ساختاری: با وجود رشد چشمگیر، کارشناسان معتقدند “توسعه دریامحور” هنوز در بودجه ۱۴۰۵ جایگاه ساختاری مستقلی ندارد و اعتبارات دریایی بهصورت پراکنده در دستگاههای مختلف توزیع شده است . · منابع دیگر: علاوه بر رقم یادشده، ۵۲ همت برای حمایت از استانهای مرزی (شامل حوزه ملوانی) پیشبینی شده و در بخش عمران شهری نیز مدیریت پسماند استانهای ساحلی اولویت دارد .
جمعبندی ارقام
بخش بودجه ۱۴۰۵ (ارقام به همت) رشد نسبی حمل و نقل جادهای ۱۱۶.۷ (کل) + ۳۱ (سازمان راهداری) ۲۳٪ بنادر و دریایی ۲ ۷۰٪
پروژههای اولویتدار در این بخشها
بزرگراهی: بهرهبرداری از ۱۰۰۰ کیلومتر کریدور بزرگراهی شامل چابهار تا سرخس (کریدور شرق) و پسابندر تا شلمچه (کریدور جنوب) .
آزادراهی: تکمیل ۱۰۸ کیلومتر آزادراه با مشارکت بخش خصوصی (تبریز-مرند، کنارگذر شمالی کرج، تبریز-ارومیه) .