سال ۲۰۲۶ به عنوان سال بلوغ عملیاتی فناوریها، به ویژه هوش مصنوعی شناخته میشود. تمرکز از “هوش مصنوعی چیست” به “چگونه میتوان از آن در مقیاس صنعتی استفاده کرد” تغییر یافته است. روندهای کلیدی شامل عامل محور شدن هوش مصنوعی (Agentic AI) که میتواند به صورت خودکار تصمیمگیری کند، فیزیکی شدن هوش مصنوعی (Physical AI) در قالب رباتها و خودروها، و امنیت سایبری پیشدستانه برای مقابله با تهدیدات پیچیده است .
حوزه حمل و نقل: انقلاب در جابهجایی زمینی و هوایی
بخش حمل و نقل در سال ۲۰۲۶ یک “تغییر پلتفرم” اساسی را تجربه میکند و از یک صنعت خودرومحور به یک اکوسیستم دادهمحور تبدیل میشود. در ادامه مهمترین فناوریهای این حوزه آورده شده است.
دوقلوهای دیجیتال (Digital Twins): یکی از مهمترین روندها در مدیریت حمل و نقل، استفاده از “دوقلوهای دیجیتال” است. با استفاده از فناوریهای شبیهسازی، یک نسخه مجازی و پویا از شبکههای حمل و نقل واقعی ایجاد میشود. این فناوری به مدیران امکان میدهد تا تصمیمات خود را ابتدا در محیط دیجیتال آزمایش کرده و نتایج آن را پیش از اجرا در دنیای واقعی پیشبینی کنند .
خودروهای خودران و روبوتاکسیها: خودروهای خودران از مرحله آزمایشی عبور کرده و به حضور گستردهتر در جادهها نزدیک میشوند. شرکتهایی مانند ویمو (Waymo) و بایدو (Baidu) قصد دارند سرویسهای روبوتاکسی (تاکسی بدون راننده) را در شهرهای بزرگ جهان توسعه دهند. این خودروها میتوانند انتشار گازهای گلخانهای را تا ۱۸ درصد کاهش دهند .
تحرک هوایی پیشرفته (eVTOL): پهپادهای خودران و تاکسیهای پرنده (eVTOL) در حال نزدیک شدن به مرحله تجاری هستند. برای مثال، شرکت EHang در چین مجوز حمل مسافر را دریافت کرده و قصد توسعه خدمات خود به خاورمیانه و اروپا را دارد. همچنین برنامههایی برای راهاندازی تاکسی هوایی در امارات توسط Joby Aviation وجود دارد .
· اینترنت اشیا و اتصال V2X: خودروها به پلتفرمهای شبکاری و تجاری تبدیل میشوند. فناوری V2X (ارتباط خودرو با هر چیز) امکان پرداخت خودکار عوارض، شارژ و پارکینگ را فراهم میکند. شبکههای ۵G و ماهوارهای نقش کلیدی در این تحول ایفا میکنند .
نکته فناوری: پلتفرم AI Cabin الجی
شرکت الجی الکترونیکس از پلتفرم جدید AI Cabin برای خودروها رونمایی کرده است که در نمایشگاه CES ۲۰۲۶ به نمایش درآمد. این پلتفرم با استفاده از هوش مصنوعی مولد و پردازش دروندستگاهی (روی چیپست Snapdragon Cockpit Elite کوالکام)، تجربه رانندگی شخصیسازی شدهای ارائه میدهد. این سیستم میتواند وضعیت راننده و محیط را تحلیل کرده و هشدارهای پیشدستانه دهد یا حتی رابط کاربری خودرو را با شرایط جوی تطبیق دهد .
حوزه انرژی و نفت و گاز: از تولید حداکثری تا پالایش پیشرفته
در حوزه انرژی و نفت و گاز، اخبار متعددی از دستاوردهای فناورانه و برنامههای توسعه در ایران منتشر شده است.
ثبت رکورد جدید تولید گاز در پارس جنوبی: در شرایط سخت تحریمی، تولید گاز در میدان مشترک پارس جنوبی به رکورد تاریخی ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز رسید. این موفقیت با اتکا به توان داخلی، افزایش ضریب بهرهوری تجهیزات، اجرای تعمیرات اساسی و بهینهسازی فرآیندها حاصل شده است. این میزان تولید نقش مهمی در پایداری شبکه گاز کشور به ویژه در زمستان ۱۴۰۴ ایفا کرد .
ارتقای فناوری پالایشگاهی:
پالایشگاه لاوان دو پروژه مهم برای بهبود کیفیت و افزایش ارزش افزوده تعریف کرده است. پروژه اول، احداث واحد تقطیر در خلأ برای تولید قیر به عنوان محصول جدید و افزایش تولید نفتگاز است. پروژه دوم، طرح شیرینسازی نفت کوره با استفاده از فناوری فشار پایین (به عنوان یک پروژه “بار اول”) برای کاهش گوگرد آن از بیش از ۱۰ هزار ppm به کمتر از ۵۰۰ ppm است که گامی مهم در جهت رعایت استانداردهای زیست محیطی محسوب میشود .
حوزه عمران و شهرهای هوشمند: زیرساختهای نسل آینده
فناوریهای نوین در حوزه عمران به سمت ایجاد “شهرهای هوشمند” حرکت میکنند. در این شهرها، شبکهای از حسگرها، دستگاههای به هم پیوسته و تحلیل دادهها برای بهبود کارایی و کاهش اثرات زیست محیطی به کار گرفته میشوند.
مدیریت هوشمند زیرساختها: روندهای نوین در احداث زیرساختها شامل استفاده از فناوریهای دیجیتال برای مدیریت هوشمند حمل و نقل، بهرهوری انرژی و مدیریت پسماند است. چراغهای راهنمایی هوشمند که بر اساس جریان ترافیک تنظیم میشوند و سیستمهای دفع زباله با مسیرهای بهینه، نمونههایی از این دست هستند .
انعطافپذیری در ساخت و ساز: استفاده از سیستمهای مدولار در ساخت زیرساختهای حمل و نقل، رویکردی نوین است. در این روش، به جای ایجاد سیستمهای یکپارچه و ثابت، از اجزای از پیش ساخته شده و منعطف استفاده میکنند که قابلیت بهروزرسانی و تغییر دارند .
فهرست منابع و مآخذ استفادهشده در حوزههای «عمران و شهرهای هوشمند، حملونقل، نفت و گاز و انرژی»
۱. حوزه حملونقل و شهرهای هوشمند
منبع: وبلاگ فروشگاه LG WORLD · عنوان خبر: هوش مصنوعی الجی به دنیای خودرو وارد میشود: معرفی پلتفرم … · تاریخ انتشار: مرتبط با نمایشگاه CES 2026 (دی ۱۴۰۴) · موضوع: معرفی پلتفرم AI Cabin الجی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد و همکاری با کوالکام برای خودروهای نسل آینده (AIDV) .
منبع: وبلاگ LGBlog · عنوان خبر: هوش مصنوعی در خودروهای آینده؛ پلتفرم AI Cabin الجی در CES 2026 · تاریخ انتشار: ۲۰ آذر ۱۴۰۴ · موضوع: بررسی جزئیات فنی پلتفرم AI Cabin، استفاده از مدلهای زبانی بزرگ (LLM) و قابلیتهای شخصیسازی و امنیت دادهها .
منبع: روی داد آنلاین · عنوان خبر: رونمایی الجی از فناوری حملونقل هوشمند نسل آینده، مبتنی بر … · تاریخ انتشار: نامشخص (مرتبط با CES 2026) · موضوع: تاکید بر قابلیتهای پردازش دروندستگاهی و تحلیل محیطی توسط پلتفرم AI Cabin برای افزایش ایمنی .
منبع: اخبار جهان · عنوان خبر: انقلاب هوش مصنوعی در خودروها؛ ال جی پلتفرم AI Cabin را به CES 2026 می آورد · تاریخ انتشار: نامشخص · موضوع: اشاره به مفهوم “خودروی تعریفشده توسط هوش مصنوعی” (AIDV) به عنوان استانداردی جدید در صنعت خودرو .
۲. حوزه نفت، گاز و انرژی
منبع: خبرگزاری عصر ایران · عنوان خبر: پارس جنوبی رکورد جدید تولید گاز را ثبت کرد · تاریخ انتشار: بهمن ۱۴۰۴ · موضوع: گزارش ثبت رکورد تاریخی تولید ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز در میدان مشترک پارس جنوبی .
منبع: خبرگزاری برنا · عنوان خبر: وزیر نفت از رکورد تاریخی تولید ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز از پارس جنوبی خبر داد · تاریخ انتشار: بهمن ۱۴۰۴ · موضوع: اعلام رسمی وزیر نفت (محسن پاکنژاد) در مورد ثبت رکورد جدید تولید گاز در شرایط تحریمی .
منبع: خبرگزاری مهر · عنوان خبر: پاکنژاد از رکورد تولید ۷۳۰ میلیون مترمکعب گاز در پارس جنوبی · تاریخ انتشار: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ · موضوع: پوشش خبری رکوردزنی تولید گاز در پارس جنوبی و نقش آن در مدیریت انرژی زمستان ۱۴۰۴ .
منبع: اقتصاد آفرین · عنوان خبر: بخش قابلتوجهی از موانع قانونی همکاری هلدینگ خلیجفارس با شرکتهای دانشبنیان برطرف شد · تاریخ انتشار: ۲ بهمن ۱۴۰۴ · موضوع: گزارش نشست همکاری هلدینگ خلیجفارس با شرکتهای دانشبنیان و تاکید بر رفع موانع قانونی و اهمیت اتصال به بازار .
منبع: روزنامه دنیای اقتصاد · عنوان خبر: شرط ماندگاری در بازارهای رقابتی · تاریخ انتشار: ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ · موضوع: گزارش نشست “تحول دیجیتال در حکمرانی نفت و گاز” با تاکید بر ضرورت تحول دیجیتال، مدیریت داده و افزایش پیچیدگی اقتصادی محصولات .
منبع: سیویلیکا (پایگاه مقالات علمی) · عنوان مقاله: بررسی فناوریهای نوین در صنعت نفت و گاز · تاریخ انتشار: ۱۴۰۴ · موضوع: مقاله کنفرانسی مروری بر فناوریهای نوین از جمله حفاری افقی، هوش مصنوعی و فناوری نانو در صنعت نفت و گاز .